Havayolu taşımacılığı (hava kargo) nedir?
Havayolu taşımacılığı, yükün yolcu uçaklarının kargo bölümünde ya da tam kargo uçaklarında taşındığı uluslararası taşıma modudur. En hızlı seçenek olduğu için, gecikmenin maliyetinin navlun farkından yüksek olduğu gönderilerde tercih edilir: üretimi bekleten yedek parçalar, müşteri onayı bekleyen numuneler, yüksek değerli ürünler ve teslim tarihi kesin olan sevkiyatlar.
Hava kargoyu havalimanından havalimanına bir ürün olarak değil, kapıdan kapıya bir süreç olarak ele alıyoruz. Yükün adresinizden alınması, ihracat işlemleri, havalimanı kabulü, uçuş, varış ülkesindeki gümrük işlemleri ve alıcıya teslim tek operasyon masasından planlanır.
Hava kargo süreci nasıl işler?
- Talep ve planlama: Çıkış ve varış adresini, kap adedini, ölçüleri, brüt ağırlığı ve yükün cinsini teklif formu, telefon ya da WhatsApp üzerinden iletirsiniz; uygun uçuş seçeneğini ve toplam süreyi planlarız.
- Teslim alma ve hazırlık: Yük adresinizden alınır; ambalajın, etiketlerin ve işaretlerin hava taşımacılığına uygunluğu kontrol edilir.
- Evrak ve ihracat işlemleri: Ticari fatura, çeki listesi ve havayolu konşimentosu (AWB) hazırlanır; ihracat beyanı ve varış ülkesinin istediği belgeler yükleme öncesinde planlanır.
- Havalimanı kabulü ve güvenlik: Hava kargo gönderileri uçuştan önce güvenlik kontrollerinden geçer; yük, planlanan uçuşun kabul saatine göre havalimanına teslim edilir.
- Uçuş ve takip: Uçuş ve varsa aktarma aşamaları izlenir; gönderinizin durumu hakkında elektronik olarak bilgilendirilirsiniz.
- Varış ve teslim: Varış ülkesindeki gümrük işlemleri partner ve acente ağımızla koordine edilir, yük alıcının kapısına teslim edilir.
Hangi yükler hava kargoyla gönderilir?
- Acil yedek parça ve üretim girdileri: Hat duruşunun maliyeti navlun farkından çok daha yüksek olduğunda.
- Numune ve prototipler: Müşteri onayı ya da ihale tarihi beklenen gönderilerde.
- Yüksek değerli ürünler: Elektronik, medikal cihaz ve benzeri ürünlerde kısa transit süresi, yoldaki riski ve stok maliyetini azaltır.
- Perakende ve e-ticaret stokları: Sezon başı ya da kampanya dönemlerindeki acil stok ihtiyaçlarında.
- Tehlikeli maddeler: Kimyasallar, lityum pil içeren ürünler ve benzeri yükler, kurallara uygun hazırlandığı sürece (ayrıntılar aşağıda).
Ağır, hacimli ya da acil olmayan yükler için denizyolu taşımacılığı genellikle çok daha ekonomiktir. Avrupa’daki pek çok varış noktası için ise minivan ve lorry van ile ekspres taşımacılık hava kargoya güçlü bir alternatiftir.
Hava kargo, ekspres karayolu ve denizyolu karşılaştırması
| Kriter | Hava kargo | Ekspres karayolu | Denizyolu |
|---|---|---|---|
| Hız | En hızlı; özellikle uzak varış noktalarında | Avrupa içinde toplam sürede hava kargoya yaklaşabilir | En yavaş; planlı sevkiyatlar için |
| Maliyet | Kilogram başına en yüksek | Orta | Ton başına en düşük |
| Fiyat esası | Ücrete esas ağırlık (gerçek ya da hacim ağırlığı) | Tahsis edilen araç ve güzergâh | Konteyner (FCL) ya da m³/ton (LCL) |
| Uygun yükler | Acil, yüksek değerli, hafif ve orta ağırlıkta yükler | Birkaç paletlik acil Avrupa gönderileri | Ağır, hacimli, acil olmayan yükler |
Hava kargo fiyatı nasıl hesaplanır?
Hava kargoda navlun, ücrete esas ağırlık (chargeable weight) üzerinden hesaplanır. Gönderinin gerçek (brüt) ağırlığı ile hacim ağırlığı karşılaştırılır ve hangisi büyükse fiyat onun üzerinden çıkar. Hacim ağırlığı genellikle santimetre cinsinden en × boy × yükseklik çarpımının 6000’e bölünmesiyle bulunur; yani 1 m³ yaklaşık 167 kg sayılır. Örneğin 100 × 80 × 60 cm ölçüsündeki 50 kg’lık bir koli, yaklaşık 80 kg üzerinden ücretlendirilir.
Fiyatı belirleyen diğer etkenler:
- Çıkış ve varış noktası; doğrudan ya da aktarmalı uçuş seçeneği
- Yükün cinsi: tehlikeli madde, yüksek değerli ya da ölçü dışı gönderiler ek işlem gerektirir
- Yakıt ve güvenlik ek ücretleri, havalimanı elleçleme ücretleri
- Kapıdan kapıya hizmette teslim alma, teslimat ve iki taraftaki gümrük işlemleri
- Sezon ve kapasite durumu
Ambalajı yükün izin verdiği ölçüde küçültmek, hacim ağırlığını ve dolayısıyla maliyeti düşürür; üst üste konulabilen koliler de uçakta yer kaybını ve ek ücret riskini azaltır.
Tehlikeli madde (DG) gönderileri
Hava yoluyla taşınan tehlikeli maddeler, ICAO Teknik Talimatları’na dayanan ve her yıl güncellenen IATA Tehlikeli Maddeler Düzenlemesi’ne (DGR) tabidir. Yükün UN numarasıyla doğru sınıflandırılması, gerektiğinde UN onaylı ambalaja konulması, işaretlenip etiketlenmesi ve gönderici tarafından tehlikeli madde beyanının (Shipper’s Declaration) düzenlenmesi gerekir. Bazı maddeler yalnız kargo uçaklarıyla taşınabilir; bazılarının ise hava yoluyla taşınması tamamen yasaktır.
Lityum piller, aerosoller, boyalar ve çeşitli kimyasallar hava kargoda sık karşılaşılan tehlikeli madde gruplarıdır. Ürününüzün güvenlik bilgi formunu (GBF/SDS) teklif aşamasında paylaşmanız, uygunluğun ve doğru taşıma seçeneğinin baştan belirlenmesini sağlar. Karayoluyla taşınacak tehlikeli yükler için ADR taşımacılığı sayfamıza bakabilirsiniz.
Belgeler ve gümrük
Hava kargoda temel belgeler ticari fatura, çeki listesi ve havayolu konşimentosudur (AWB). Konsolide gönderilerde havayolu adına düzenlenen ana konşimentonun (MAWB) yanında, her gönderi için ayrı bir ara konşimento (HAWB) kullanılır. Varış ülkesine göre menşe şahadetnamesi; AB’ye giden sanayi ürünlerinde A.TR, serbest ticaret anlaşması olan ülkelerde EUR.1 gibi dolaşım belgeleri; tehlikeli maddelerde ise gönderici beyanı ve güvenlik bilgi formu istenir. İhracat beyanı ve varış gümrüğü süreçlerini yükleme öncesinde planlıyoruz; mevzuat ve beyan süreçleri için gümrükleme sayfamıza bakabilirsiniz.
Neden Multitransport?
- Kapıdan kapıya tek sorumlu: Teslim alma, evrak, uçuş ve teslimat tek operasyon masasından yönetilir.
- Elektronik gönderi bilgilendirmesi: Gönderinizin durumu hakkında süreç boyunca bilgilendirilirsiniz.
- Tehlikeli madde dahil: IATA DGR kapsamındaki gönderileri belge ve ambalaj gereklilikleriyle birlikte planlarız.
- Modları birlikte karşılaştırırız: Hava, karayolu ve denizyolu seçeneklerini aynı masada değerlendirir, yükünüze en uygun olanı öneririz.
- Dünya genelinde ağ: Partner ve acente ağımızla dünyanın dört bir yanındaki varış noktalarına ulaşırız.
- Belgeli süreçler: ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001 ve ISO 45001 yönetim sistemi belgeleri.